İletişim     Künye     Yazarlar       Anasayfa          
Tarafsız Haber
SİYASET   DÜNYA   EKONOMİ   MAGAZİN   SPOR   SAVUNMA   KADIN   TEKNOLOJİ   TÜRKİYE   YAZARLAR   FOTO GALERİ   VİDEO

Tanzimat Mı, Yenilik Mi?

Hasan Konuk - Tanzimat Mı, Yenilik Mi?


Okunma : 18891
Hasan Konuk

Zaman tünelinde geriye doğru yolculuğa çıktığımızda Tanzimat denen Batı ile gerçek anlamda Batı'nın “Osmanlı'ya tepeden bakan bir medeniyet olarak olumlayan, Mithat Paşa'nın tamda karşıtında yer alır. Fransızcayı bir dil olarak onaylar, ama onun bir üstün idrak, bir farklı akıl yürütme kısaca Osmanlı'ya tepeden bakan bir medeniyet düzeyine çıkarılmasını olumsuzlar”. Kavram olarak bir devletin siyasi, iktisadi ve toplumsal hayatında bütünüyle bir değişmeyi ve yeniden yapılanmayı ifade eder.

Öncelikle, Tanzimat aydınlarının kafa ve ruh yapısı “Avrupa'nın ürününü satın alacak bir ruh yapısına getirilmeliydi toplumlar, yani tam değimiyle devlet ve halk değiştirilmeliydi”. “Bir toplumu yani bir milleti değiştirmek zorundaydılar. Elbet ki burada Mustafa Reşid Paşa gibi aydın ve devlet adamları baştan değişmeliydi ki, toplumu da değiştirsinler. Elbiselerini, tüketim alışkanlıklarını, süslenmesini, evinin döşemesini ve yaşadığı şehri değiştirmek için bir insanı değiştirmeleri gerekiyordu.” Burada Batıya inanmış, onu kabul etmiş Tanzimat aydınları ile bir devleti baştan değiştireceklerdi, değiştirdiler de! Kelime olarak Tanzimat; düzenleme, yeniden yapılanma anlamını içerdiğine göre, koca devletin değişimine öncelik eden Mustafa Reşid ve Ali Paşalar önde gidenlerdir…

Tanzimat'a kadar, kanun yapma yetkisi o günkü bilginlere göre Allah'a ait olduğunu düşünen bu bilgeler de bu değişime Tanzimat demeyi uygun görmüşlerdir. O güne kadar hakim anlayışa göre teşriî yani kanun koyma ilahî iradeye mahsus bir güç ve kudrettir. İşte bundan sonra kanun da nizamname de, tanzim niteliktedir. Ve bu tanzimat kavramı ile bir parola olarak görülmesi, Batılılaşma siyaseti altında İslam dini medeniyetini ve hukukun felsefesinin devamı olduğunu göstermek adına bu parolayı kullanmışlardır.

Tıpkı Cumhuriyet'in kuruluşundan sonra Halifeliğin TBMM'de mündemiç yani içinde olduğunu, insanları bir şeylerin değiştiği değil de, Tanzimatçılar nasıl parola kılıfını hazırladılarsa, Cumhuriyet'i kuranlar da ona TBMM'de zımnî olduğunu ifade etmişlerdir. “Proje şudur: Dünya üzerinde yaşayan herkes homojen olmalıdır! Aynı hayatı yaşamalı, aynı düşünmelidir. Fakat uygulamada bütün ulusları aynı düşündürmek mümkün değildir”. Bir milletin ahlâk ve yaşayışını hangi yapısal unsurlar belirler? İşte tarihi, dini, kültürü, medeniyeti, eğitimi, geleneklerini genel bir deyimle bir milletin ahlâkını ve kişiliğini oluşturan unsurları ele alır, oradan başlarlar…

Bir milletin ahlâk ve yaşayışını hangi yapısal unsurlar belirler? İşte tarihi, dini, kültürü, medeniyeti, eğitimi, geleneklerini genel bir deyimle bir milletin ahlâkını ve kişiliğini oluşturan unsurları ele alır, oradan başlarlar…

Bizde bu değişimlerin Tanzimat ile kapıları aralanmış, o günden bugüne nasıl bir değişime uğradığımız ortadadır… Mustafa Reşid Paşa'ya yakınlığı ile bilinen “İngiliz elçisi Lord Stratford Canning Tanzimat Fermanı'ndan önce yapılacak yapılanmalarla ilgili, Paşa'nın kendisine danıştığını belirtir. Bu konuda Nazırlar (Bakanlar) arasında politika ve ruhça en iyi anlaştığımız devlet adamı M. Reşid Paşa idi. Anlaşılan o günkü İngilizlerle bir sır gibi çalışan M. Reşid Paşa'dır”. Ünlü tarihçi Toynbee de şöyle der: “Yerliyi kendi kültüründen uzaklaştırmak, kültürlerinin değişmesini imkansız kılmaktadır”.

M. Reşid Paşa'nın hazırladığı fermanın esaslarına bir göz atalım:

a) Mal, can ve namus emniyeti

b) Vergi, adaleti ve asker almayla ilgili hizmet süresi Tanzimat'la Osmanlı yönetimi Avrupa'nın vesayeti altına girmiştir. Elçiler hükümete sürekli müdahale etmeye başlamıştır, hatta müdahale etmede yarışa girişmişlerdir.

Bu konuda Cevdet Paşa şunla rı söyler: “ O sırada devlet işlerini sıkıntıya düşüren başlıca bir sebep de İngiliz ve Fransız elçilerinin Darûssaadet'de yani İstanbul'da nüfuz yarışına çıkmaları idi. Şöyle ki, İngiliz elçisi Canning öteden beri Bab-ı Âli'nin icraatına müdahale eylerdi. Fransızlar ise yarışta hayli şöhret kazanıp bu cihetle Fransa elçiliği ona üstünlük hırsına düşmüştü. Mustafa Reşid Paşa öteden beri İngiltere politikasına meyilli olup onun terbiye mektebinden çıkıp da sonra ona rakip olan Ali Paşa ile Fuad Paşa ise bütünüyle Fransız politikasına bağlandılar.

 

 

 

Serdar-ı Ekrem (Başkomutan) Ömer Paşa İngilizlere meyilli olup eski Serasker Rıza Paşa ise herkesten çok Fransız elçiliğiyle sıkı fıkı idi”. Gördüğümüz o dur ki Osmanlı devlet ricali çoktan yakalarını Fransız ve İngilizlerin eline kaptırmışlardı. İşte Tanzimat'ın getirdiği değişimi simgeler Cevdet Paşa'nın anlatımları. Bu dönemde elçilerin sık sık Sadrazam değiştirdiğini de görürüz bu dönemde. Poole'e göre İngiliz elçisi Canning'in temel misyonu “Türkiye'nin Hıristiyan medeniyetine yaklaştırılması için gerekli devrimlerin hazırlanması” talep ettiğini apaçık nasıl bir değişim kapılarının açılmasını sağlayan Tanzimat ricali ve aydınlarıdır. Belediyelerden eğitime, hukuktan iktisada her alanda değişimler meydana getirildiğini bu da bugünkü Cumhuriyet dönemindeki kurumlar o dönemin aynısıdır.

Etiketler: Tanzimat, Cumhuriyet, İslam, Tarihi, Rakip, Siyaset, Fransız, Siyasi, Ünlü, Asker, Proje, Politika, İfade, Dünya, Osmanlı, TBMM, Türkiye, İngiltere, Fransa, İstanbul, Aydın
05.12.2014   Tanzimat Mı, Yenilik Mi?
Erdoğan, 'Güzel Bir Türkiye İçin Tabii Ki Evet' Programına Katıldı
Erdoğan, 'Güzel Bir Türkiye İçin Tabii Ki Evet' Programına Katıldı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 'Bu dönemlerde
Diyarbakır’da 9 Köyde Sokağa Çıkma Yasağı İlan Edildi
Diyarbakır’da 9 Köyde Sokağa Çıkma Yasağı İlan Edildi
Diyarbakır Hani ve Lice ilçelerindeki 9 köyde soka
Putin ve Erdoğan’ın Görüşmesinin Ardından İlk Açıklama
Putin ve Erdoğan’ın Görüşmesinin Ardından İlk Açıklama
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devle
Adıyaman'da Deprem!
Adıyaman'da Deprem!
Adıyaman'ın Samsat ilçesinde 5,5 büyüklüğünde depr
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Sakın Ha Bu İkiliye Oy Vermeyin!
Cumhurbaşkanı Erdoğan: Sakın Ha Bu İkiliye Oy Vermeyin!
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 'Savaşta bile sağlık görevl
MHP Liderinden Cumhurbaşkanı Erdoğan’a Destek
MHP Liderinden Cumhurbaşkanı Erdoğan’a Destek
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, 'Sayın Cumhurbaş
Cumhurbaşkanı Erdoğan Çanakkale’de Açıklamalar Yaptı
Cumhurbaşkanı Erdoğan Çanakkale’de Açıklamalar Yaptı
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 18 Mart Şehitl
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Hollanda Tepkisi
Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Hollanda Tepkisi
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bağcılar'da ka
Başbakan Yıldırım’dan Bayrak Açıklaması
Başbakan Yıldırım’dan Bayrak Açıklaması
AK Parti Genel Başkanı ve Başbakan Binali Yıldırım
Eczacıbaşı Holding'den Helikopter Kazası İle İlgili Açıklama
Eczacıbaşı Holding'den Helikopter Kazası İle İlgili Açıklama
Eczacıbaşı Holding'ten bugün İstanbul’da gerçekleş
Kılıçdaroğlu da Refarandum Önerdi
Kılıçdaroğlu da Refarandum Önerdi
CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu partisinin gr
Twitter Logo